Kun je PLA- en PETG-prints recyclen? Wat de Nederlandse afvalregels en de makers zeggen
Door Sina Esfahani, OmniTechs · Gepubliceerd op 22 november 2026
Een 3D-print hoort in Nederland niet bij het pmd: de landelijke pmd-lijst laat alleen lege verpakkingen toe, en Milieu Centraal stuurt harde plastic voorwerpen naar de bak voor hard plastic op de milieustraat en composteerbaar plastic naar het restafval. PLA hoort ook niet op je eigen composthoop: EN 13432, de norm achter keurmerken voor industriële composteerbaarheid zoals OK compost INDUSTRIAL, vraagt 90% biologische afbraak binnen zes maanden bij ongeveer 58 °C, en dat zijn de omstandigheden van een industriële installatie. Schone, gesorteerde resten PLA en PETG kun je per post terugsturen naar twee filamentmakers.
Deze pagina is een leeswijzer bij gepubliceerde regels en verklaringen van fabrikanten zoals gelezen op 22 november 2026, geen juridisch advies; de officiële tekst en de afvalwijzer van je eigen gemeente zijn leidend.
Waar prints, supports en spoelen heen gaan
Geen van de Nederlandse bronnen noemt 3D-prints, supportmateriaal of filamentspoelen. De tabel geeft daarom het advies voor de afvalsoort die er het dichtst bij ligt, en zegt het erbij als een bron niets vermeldt.
Waar 3D-printafval heen gaat volgens Nederlandse bronnen
| Onderdeel | Waar het heen gaat volgens de genoemde Nederlandse bron | Bron |
|---|---|---|
| Mislukte PLA-print | 3D-prints worden niet genoemd. Composteerbare plastic producten en bioplastics: restafval, niet bij pmd en niet in de gft-bak | Afvalscheidingswijzer, Composteerbaar plastic; Milieu Centraal |
| PETG-print | 3D-prints worden niet genoemd. Harde plastic voorwerpen die geen verpakking zijn: bak voor hard plastic op de milieustraat, niet bij pmd | Afvalscheidingswijzer, Plastic product (recyclebaar); Milieu Centraal |
| Supportmateriaal | Niet vermeld in de gelezen bronnen | Geen |
| Lege plastic spoel | Niet vermeld in de gelezen bronnen | Geen |
| Kartonnen spoel | Spoelen worden niet genoemd. Schoon en droog papier en karton: papierbak | Afvalscheidingswijzer, Papier en karton |
| Elk onderdeel, bij twijfel | Restafval | Afvalscheidingswijzer |
Deze tabel heeft drie grenzen. De bronnen zeggen niet of de bak voor hard plastic PLA of PETG aanneemt; vraag het dus na bij je milieustraat voordat je er een doos prints heen brengt. Op een PLA-print staat geen logo; Milieu Centraal geeft het restafvaladvies voor verpakkingen met een composteerbaar-logo en ook voor verpakkingen waar alleen het woord composteerbaar of biologisch afbreekbaar op staat. En gemeenten verschillen: sommige halen pmd achteraf uit het restafval, en een milieustraat kan kosten rekenen.
Waar de bekende beweringen op rusten
Beweringen over PLA en PETG naast wat de bronnen zeggen
| Bewering | Wat de bron werkelijk zegt | Bron |
|---|---|---|
| PLA is biobased | Gemaakt van mais, suikerriet of suikerbiet. Biobased plastic is niet per se biologisch afbreekbaar of composteerbaar | Prusa; Europese Commissie |
| PLA is biologisch afbreekbaar | Afbreekbaar onder industriële composteeromstandigheden; het kan afbreken onder sommige kunstmatige composteeromstandigheden | Polymaker; datasheet Bambu Lab |
| PLA kan op de composthoop | Het breekt alleen af in gespecialiseerde composteerinstallaties en valt in tuincompost niet uiteen | Prusa |
| Een composthoop thuis is warm genoeg | De temperatuur is daar meestal te laag om composteerbaar plastic te laten composteren | Milieu Centraal |
| De grondstof is gecertificeerd, dus mijn print ook | Ingeo-hars heeft de tests van EN 13432 doorstaan; elk eindproduct moet zelf op composteerbaarheid worden getest | NatureWorks |
| Een composteerbaar-logo betekent gft-bak | Verpakkingen met het Kiemplant-logo of OK compost-logo mogen niet in de gft-bak; alleen gft-inzamelzakken met dat logo wel | Milieu Centraal |
| PLA vergaat op de stort of als zwerfafval | In wezen stabiel op een stortplaats; composteerbaar plastic vergaat op straat of in de berm niet snel genoeg | NatureWorks; Milieu Centraal |
| PLA mag bij de plastic verpakkingen | Composteerbaar plastic verlaagt de kwaliteit van gerecycled plastic, wordt eruit gehaald en gaat dan naar de afvaloven | Milieu Centraal |
| PLA is helemaal niet te recyclen | Sorteermachines kunnen PLA herkennen, en NatureWorks meldt dat het Ingeo in zijn eigen fabriek chemisch heeft gerecycled tot melkzuur; twee inzamelregelingen maken van schoon printafval nieuw filament | NatureWorks; FormFutura; Recycling Fabrik |
| PETG is hetzelfde als een petfles | PETG is PET dat met glycol is gemodificeerd. Een print is geen verpakking, en één inzamelregeling voor PETG-prints neemt geen petflessen aan | Prusa; Polymaker; Recycling Fabrik |
| Het recyclingdriehoekje zegt welke bak | Het logo zegt niets over de afvalbak; de toepassing telt zwaarder dan het materiaal | Afvalscheidingswijzer |
Biobased, biologisch afbreekbaar en industrieel composteerbaar
De drie woorden beantwoorden verschillende vragen. De Europese Commissie omschrijft biobased plastic als geheel of gedeeltelijk gemaakt van biologische grondstoffen, en voegt toe dat het niet per se biologisch afbreekbaar of composteerbaar is. Biologisch afbreekbaar plastic breekt af "in certain conditions", onder bepaalde omstandigheden, en composteerbaar plastic is een deelgroep die doorgaans in industriële composteerinstallaties afbreekt nadat het is ingezameld. De Europese verpakkingsverordening, Verordening (EU) 2025/40, noemt een verpakking composteerbaar als die onder industrieel gecontroleerde omstandigheden afbreekt, en zegt erbij: niet noodzakelijk in een thuiscomposteeromgeving. Milieu Centraal wijst op hetzelfde onderscheid: het woord bioplastic maakt niet duidelijk of het om composteerbaar of om biobased plastic gaat.
EN 13432 is de Europese norm achter dat woord. De titel gaat over verpakkingen die door compostering en biologische afbraak kunnen worden teruggewonnen, en het Britse normalisatie-instituut BSI noemt als onderwerpen biologische afbreekbaarheid, desintegratie tijdens biologische behandeling en het effect op de kwaliteit van de compost. TÜV Austria, eigenaar van het keurmerk OK compost INDUSTRIAL, vat de gedeelde criteria van EN 13432 en verwante normen samen als 90% biologische afbraak na zes maanden bij 58 ± 2 °C, 90% desintegratie na drie maanden, en grenzen voor ecotoxiciteit en zware metalen. De verpakkingsverordening zegt zelf dat de norm moet worden herzien en dat er nog een vergelijkbare norm voor thuiscomposteren moet komen.
Voor prints volgt daar twee keer iets uit. Een certificaat hoort bij een getest product, niet bij een materiaalnaam: NatureWorks, de maker van Ingeo-PLA, schrijft dat zijn hars gecertificeerd is en dat eindproducten zelf getest moeten worden. En waar een materiaal zou composteren is minder belangrijk dan waar het wordt ingezameld: in Nederland mag composteerbaar plastic niet in de gft-bak, dus voor huishoudens blijft het restafval over.
Waarom een print geen verpakking is
De verpakkingsverordening omschrijft een verpakking als een artikel dat bedoeld is om producten te bevatten, te beschermen, te hanteren, af te leveren of aan te bieden. De landelijke pmd-lijst, die sinds 1 januari 2026 geldt, werkt met drie vragen: is de verpakking leeg, is die van plastic, metaal of een drinkpak, en komt die uit een huishouden. Plastic voorwerpen staan in de kolom "niet", en de pmd-pagina van Verpact zegt hetzelfde: alleen verpakkingsafval hoort erbij, geen speelgoed of kapotte huishoudelijke spullen. Rijkswaterstaat geeft in zijn uitleg voor organisaties de reden: producten van hard plastic smelten bij een andere temperatuur dan verpakkingsplastic en verstoren het recyclingproces, en biologisch afbreekbaar plastic heeft een heel andere samenstelling.
Een vaas, een beugel of een mislukte print is een product. Bij de spoel is het minder duidelijk: de voorbeeldenlijst bij de verordening rekent rollen en kokers waar flexibel materiaal zoals folie of papier omheen is gewikkeld tot de verpakkingen, maar geen gelezen bron zegt of een filamentspoel daaronder valt. Daarom blijft de regel voor de plastic spoel open.
Hoe de tabellen zijn gemaakt en waar ze ophouden
Elke cel komt van een pagina die op 22 november 2026 is opgehaald; Engelse en Duitse bronnen zijn in het Nederlands weergegeven. De tekst van EN 13432 zelf is een betaalde norm en is niet gelezen. Verklaringen van makers gaan over hun eigen materiaal onder testomstandigheden; ze zijn geen belofte over een geprint onderdeel met een eigen kleur, wanddikte en vulling. Recyclingpercentages en CO2-cijfers ontbreken, omdat daarvoor geen bron is gevonden.
Wat je als maker kunt doen
Houd resten PLA en PETG vanaf het begin gescheiden. Beide inzamelregelingen hieronder vragen sortering op materiaal, niet op kleur.
Stuur schone resten terug naar een filamentmaker. FormFutura in Nijmegen neemt mislukte prints, restanten en gebruikt filament van PLA en PETG aan, van elk merk, van afzenders in de EU en op kosten van de afzender. Je haalt het filament eerst van kartonnen spoelen, en materiaal met steenpoeder, metaal of glitter wordt niet aangenomen. De pagina noemt op de ene plek een minimum van 2 kg en op de andere geen minimum, met 1 tot 5 kg als aanbeveling. Recycling Fabrik in Braunschweig neemt schoon, droog en gesorteerd PLA en PETG aan, ook supports, vanaf 2 kg per pakket, en accepteert pakketten uit het buitenland als je de verzendkosten zelf betaalt.
Hergebruik de spoel of haal hem uit elkaar. De spoel van Prusa heeft plastic zijkanten die van een kartonnen kern af kunnen; volgens Prusa kun je de zijkanten hergebruiken of recyclen, en de kern recycle je volgens de plaatselijke regels of gebruik je opnieuw. Bambu Lab verkoopt navullingen voor een herbruikbare spoel. Polymaker noemt zijn kartonnen spoelen volledig recyclebaar. Recycling Fabrik maakt merkloze plastic spoelen van 1 kg schoon en gebruikt ze opnieuw, en neemt geen kartonnen spoelen aan.
Gebruik voor de rest de route van het huishoudelijk afval. Volg de eerste tabel en kies bij twijfel voor restafval.
Laat de routes weg die de bronnen uitsluiten. Geen composthoop, geen gft-bak, geen pmd en niet in de natuur.
Een print die nog bruikbaar is, is geen afval: de Afvalscheidingswijzer verwijst bruikbare producten naar de kringloopwinkel.
OmniTechs print in PLA en PETG. Voor de keuze tussen die twee lees je 3D-printmateriaal kiezen en het artikel PLA of PETG: kies op gebruik, warmte en belasting. Wil je een gewicht aan filament omrekenen naar meters, gebruik dan filament: van gewicht naar lengte per materiaal.

