Een model op 5 procent zetten verkleint niet alleen de buitenmaat. Wanden, tekst, reliëf, spleten en bevestigingen worden eveneens twintig keer kleiner. Reken eerst de schaal door en maak daarna een aparte detailcontrole.
Download het invulbare werkblad in CSV. Open het lokaal als UTF-8 met een komma als scheidingsteken en vervang de voorbeeldwaarden door je eigen gegevens.
1. Leg bronmaat en schaalnotatie vast
Kies één betrouwbare referentiemaat uit de werkelijkheid of brontekening en noteer de eenheid. Schaal 1:20 betekent dat één maateenheid in het model twintig eenheden in werkelijkheid vertegenwoordigt. De schaalfactor is dan 1 gedeeld door 20, oftewel 0,05.
Controleer of het bestand al geschaald is. Een label “1:20” bewijst niet dat de geometrie die maat werkelijk heeft.
2. Reken de modelmaat uit
Het synthetische voorbeeld is een merkloze kast van 1200 mm breed. Op 1:20 wordt de breedte 1200 gedeeld door 20 = 60 mm. Een hoogte van 800 mm wordt 40 mm en een diepte van 400 mm wordt 20 mm.
Meet na import opnieuw. Verschijnt de breedte als 6 of 600 mm, dan is waarschijnlijk een eenheid of schaalstap verkeerd geïnterpreteerd; ga dan niet door naar productie.
Voor een gebouw werk je de schaal verder uit met de voorbereiding van een architectuurmaquette. Voor een klein displaymodel helpt de beoordeling van kwetsbare details en zichtzijde de gewenste indruk als controlepunt vast te leggen.
3. Maak een detailinventaris
| Detail | Werkelijk | Op 1:20 | Besluit vóór proef |
|---|---|---|---|
| buitenwand | 40 mm | 2,0 mm | laten beoordelen |
| deurgroef | 10 mm | 0,5 mm | zichtbaarheid beproeven |
| teksthoogte | 60 mm | 3,0 mm | leesproef maken |
| knop | 20 mm | 1,0 mm | vereenvoudigen of vergroten |
Deze waarden zijn een rekenvoorbeeld. Het printproces, materiaal, oriëntatie en kijkafstand bepalen mee of een detail bruikbaar blijft.
4. Kies bewust wat je wijzigt
Een schaalmodel hoeft niet ieder detail mathematisch exact te behouden. Verwijder onzichtbaar binnenwerk, voeg oppervlakken samen en vergroot een belangrijk reliëf wanneer leesbaarheid zwaarder weegt dan strikte schaaltrouw. Noteer elke bewuste afwijking.
Houd merk-, auteurs- en gebruiksrechten apart van de technische controle. Een technisch printbaar bestand geeft geen toestemming om een model te kopiëren of verkopen.
5. Controleer kwetsbare geometrie
Bekijk vrijstaande pennen, dunne randen, kleine gaten en nauwe spleten. Printoriëntatie en tijdelijke ondersteuning kunnen eigenschappen en afwerking beïnvloeden. Behandel een maatgrens van één leverancier niet als universele ontwerpregel.
Stop wanneer een essentieel detail onder de bevestigde procesgrens valt. Kies dan een grotere schaal, een andere representatie of een echte detailproef.
6. Gebruik het werkblad als revisielijst
Vul bronmaat, schaalnotatie, factor en berekende maat in. Noteer daarna de kleinste wand en het kleinste reliëf vóór en na schalen, plus de gekozen aanpassing. Sla een herimportmeting en screenshot met maatreferentie op.
Go betekent: de eindmaat klopt, alle essentiële details hebben een expliciet besluit en de resterende onzekerheden gaan mee naar een proef. No-go betekent: eenheid, schaal of essentieel detail is nog onbekend.
7. Lever de schaal én de detailbesluiten aan
Kloppen de eindmaat en de gekozen details in het bestand, stuur dan de printrevisie met schaal en gewenste zichtzijde naar de 3D-printservice. Geef aan welk detail een proef nodig heeft, bijvoorbeeld de leesbaarheid van de kleine tekst. Zo kan juist dat onderdeel van de weergave eerst worden beoordeeld.
Moeten knoppen groter, wanden dikker of onzichtbare binnenvormen weg, vraag dan een gerichte modelaanpassing. Voeg de detailtabel toe en vermeld waar schaaltrouw mag wijken voor herkenbaarheid. Uniform schalen voert die afzonderlijke keuzes niet voor je uit.