Normen voor 3D-printen: overzicht van de ISO/ASTM 529xx-reeks en wat elke norm regelt
Door Sina Esfahani, OmniTechs · Gepubliceerd op 22 november 2026
De internationale normen voor 3D-printen, daar additive manufacturing (AM) genoemd, worden samen ontwikkeld door de technische commissie ISO/TC 261 en de ASTM-commissie F42. De meeste hebben een nummer in de reeks ISO/ASTM 529xx. Op 22 november 2026 telde de ISO-pagina van ISO/TC 261 58 gepubliceerde normen, herzieningen meegeteld, en 12 in ontwikkeling. De vier tabellen hieronder vatten 26 documenten samen: 24 geldende, één ingetrokken en één ontwerp, gekozen omdat ze algemeen zijn of gaan over ontwerp, data, kunststoffen, kwaliteit of beproeving.
De normen zelf zijn betaalde documenten. Deze pagina vat alleen de openbare samenvattingen uit de catalogus samen en vervangt de normtekst niet.
Wie deze normen schrijft
ISO/TC 261, Additive manufacturing, is opgericht in 2011; het secretariaat ligt bij DIN, het Duitse lid van ISO. Het werkgebied omvat AM-processen, termen en definities, procesketens, beproevingsmethoden, kwaliteitsparameters en leveringsovereenkomsten. ASTM-commissie F42 on Additive Manufacturing Technologies is gevormd in 2009 en meldt meer dan 810 leden. De subcommissies gaan over beproevingsmethoden, ontwerp, materialen en processen, milieu, gezondheid en veiligheid, toepassingen en data.
In september 2011 sloten ISO en ASTM volgens de site van ISO/TC 261 een samenwerkingsovereenkomst om AM-normen over te nemen en gezamenlijk te ontwikkelen. Daarom dragen de gezamenlijke documenten de aanduiding ISO/ASTM. In Nederland is de normcommissie Additive Manufacturing van NEN de nationale spiegelcommissie van ISO/TC 261.
Algemene principes en terminologie
Normen voor additive manufacturing: algemene principes en terminologie
| Norm | Onderwerp | Wat de norm regelt in één regel | Status op 22 november 2026 |
|---|---|---|---|
| ISO/ASTM 52900:2021 | Grondbeginselen en woordenlijst | Legt de termen vast die in additive manufacturing worden gebruikt, ingedeeld naar toepassingsgebied | Gepubliceerd nov. 2021, 2e editie; bevestigd aug. 2025 |
| ISO 17296-2:2015 | Procescategorieën en uitgangsmateriaal | Beschrijft de grondbeginselen van het proces, de bestaande procescategorieën en welke soorten materiaal ze gebruiken | Gepubliceerd jan. 2015; bevestigd sept. 2026 |
| ISO 17295:2023 | Positie, coördinaten en oriëntatie van onderdelen | Legt vast hoe je positie en oriëntatie van onderdelen in een coördinatenstelsel aangeeft, vooral bij het rapporteren van testresultaten | Gepubliceerd jan. 2023 |
| ISO/ASTM 52921:2013 | Terminologie voor coördinatenstelsels en testmethodieken | Termen voor coördinatenstelsels van machines en de plaats en oriëntatie van onderdelen; voorganger van ISO 17295:2023 | Ingetrokken jan. 2023 |
| ISO/ASTM 52901:2017 | Eisen aan ingekochte AM-onderdelen | Noemt wat klant en leverancier bij de bestelling uitwisselen: ordergegevens, definitie van het onderdeel, uitgangsmateriaal, eigenschappen, inspectie en acceptatie | Gepubliceerd aug. 2017; bevestigd apr. 2023 |
Ontwerp en data
Normen voor additive manufacturing: ontwerp en data
| Norm | Onderwerp | Wat de norm regelt in één regel | Status op 22 november 2026 |
|---|---|---|---|
| ISO/ASTM 52910:2018 | Ontwerp: eisen, richtlijnen en aanbevelingen | Algemene richtlijnen voor het gebruik van AM in productontwerp met elk AM-systeem, zonder proces- of materiaalspecifieke gegevens | Gepubliceerd juli 2018 |
| ISO/ASTM 52911-1:2019 | Ontwerp voor poederbedfusie met laser van metalen | Beschrijft de kenmerken van het proces en geeft gedetailleerde ontwerpaanbevelingen | Gepubliceerd juli 2019; bevestigd mei 2026 |
| ISO/ASTM 52911-2:2019 | Ontwerp voor poederbedfusie met laser van polymeren | Beschrijft de kenmerken van het proces en geeft gedetailleerde ontwerpaanbevelingen | Gepubliceerd sept. 2019; bevestigd mei 2026 |
| ISO/ASTM 52911-3:2023 | Ontwerp voor poederbedfusie met elektronenbundel van metalen | Beschrijft de kenmerken van het proces en geeft gedetailleerde ontwerpaanbevelingen | Gepubliceerd febr. 2023 |
| ISO/ASTM 52950:2021 | Overzicht van gegevensverwerking | Hoofdpunten en termen voor gegevensuitwisseling bij AM, met een overzicht van bestaande bestandsformaten | Gepubliceerd jan. 2021; bevestigd sept. 2026 |
| ISO/ASTM 52915:2020 | Bestandsformaat AMF, versie 1.2 | Specificeert het Additive Manufacturing File Format, een uitwisselingsformaat op basis van XML | Gepubliceerd mrt. 2020, 3e editie; bevestigd mei 2026 |
| ISO/ASTM 52951:2026 | Datapakketten voor AM-onderdelen | Methoden, parametersets en modellen voor het datapakket van een onderdeel van ontwerp tot acceptatie, uitgewerkt voor poederbedfusie met laser van metaal | Gepubliceerd juni 2026 |
| ISO/IEC 25422:2025 | Specificaties van het 3MF-formaat | Legt de kernspecificatie van het 3MF-bestandsformaat en de uitbreidingen als één geheel vast; van ISO/IEC JTC 1, niet van ISO/TC 261 | Gepubliceerd juni 2025 |
Kunststoffen: materialen, processen en emissies
Normen voor additive manufacturing van kunststoffen: materialen, processen en emissies
| Norm | Onderwerp | Wat de norm regelt in één regel | Status op 22 november 2026 |
|---|---|---|---|
| ISO/ASTM 52903-1:2020 | Materiaalextrusie van kunststoffen: uitgangsmateriaal | Een methode om eisen vast te leggen voor kunststoffen in AM op basis van extrusie, ook gevulde en versterkte | Gepubliceerd apr. 2020; bevestigd sept. 2026 |
| ISO/ASTM 52903-2:2020 | Materiaalextrusie van kunststoffen: procesapparatuur | Een methode om eisen vast te leggen en de integriteit van kunststof onderdelen te borgen, voor proces, apparatuur en bedrijfsparameters | Gepubliceerd okt. 2020; bevestigd febr. 2022 |
| ISO/ASTM 52925:2022 | Polymeren voor poederbedfusie met laser | Richtlijnen voor het kwalificeren van polymeren, vooral polyamide 12 met verwijzingen naar polyamide 11 | Gepubliceerd apr. 2022 |
| ISO/ASTM 52936-1:2023 | Proefstukken via poederbedfusie met laser van polymeren | Algemene principes voor het maken van thermoplastische proefstukken en het rapporteren van de procescondities; niet de proef zelf | Gepubliceerd jan. 2023 |
| ISO 27548:2024 | Emissies van desktopprinters met materiaalextrusie | Testmethoden in een testkamer voor deeltjesemissie en genoemde vluchtige organische stoffen van desktopprinters | Gepubliceerd juli 2024 |
| ISO/ASTM 52933:2024 | Gevaarlijke stoffen van printers met materiaalextrusie buiten de industrie | Testmethode voor stoffen die vrijkomen tijdens het printen op plekken zoals scholen, met suggesties om ze te beperken | Gepubliceerd mrt. 2024; gecorrigeerde versie juni 2025 |
| ISO/ASTM DIS 52961 | Veilig werken met polymeren bij materiaalextrusie | Ontwerp: richtlijnen en eisen voor risicobeoordeling en beschermende maatregelen, afval inbegrepen | In ontwikkeling; ontwerp goedgekeurd apr. 2026 |
Kwaliteit en beproeving
Normen voor additive manufacturing: kwaliteit en beproeving
| Norm | Onderwerp | Wat de norm regelt in één regel | Status op 22 november 2026 |
|---|---|---|---|
| ISO/ASTM 52902:2023 | Testobjecten voor geometrische prestaties | Beschrijft referentieproefstukken en de metingen die je eraan doet om een AM-systeem te beoordelen of te kalibreren | Gepubliceerd aug. 2023, 2e editie |
| ISO/ASTM 52920:2023 | Industriële AM-processen en productielocaties | Eisen aan fabrikanten van onderdelen, los van materiaal en methode, bovenop een kwaliteitsmanagementsysteem | Gepubliceerd juni 2023 |
| ISO/ASTM TS 52930:2021 | Kwalificatie van apparatuur voor poederbedfusie met laser | Installatie-, operationele en prestatiekwalificatie van de machine zelf | Gepubliceerd nov. 2021; bevestigd sept. 2026 |
| ISO/ASTM 52924:2023 | Klassen van eigenschappen voor polymeeronderdelen | Klassen van mechanische, fysische en geometrische eigenschappen die koper en leverancier kunnen afspreken voor thermoplastische onderdelen zoals ze uit de machine komen | Gepubliceerd aug. 2023 |
| ISO/ASTM 52927:2024 | Hoofdkenmerken en testmethoden | Kwaliteitskenmerken van uitgangsmateriaal en onderdelen met de bijbehorende testprocedures, en wat er in test- en leveringsafspraken hoort | Gepubliceerd mrt. 2024 |
| ISO/ASTM TR 52917:2022 | Ringonderzoek | Richtlijnen voor het opzetten en uitvoeren van een ringonderzoek naar de spreiding in AM-onderdelen | Gepubliceerd aug. 2022 |
Zo lees je de statuskolom
Elke cataloguspagina van ISO toont een status en een fasecode. Alleen 'gepubliceerd' is fase 60.60, de fase die een document bij publicatie krijgt. 'Bevestigd' is fase 90.93: het document is beoordeeld en gehandhaafd; ISO vermeldt op die pagina's dat een norm elke vijf jaar wordt beoordeeld. 'Ingetrokken' is fase 95.99. Het ontwerp ISO/ASTM DIS 52961 stond op fase 40.99, goedgekeurd voor registratie als definitief ontwerp.
In de levenscyclus op die pagina's zie je ook dat oudere nummers van alleen ISO worden vervangen. ISO/ASTM 52950:2021 verving ISO 17296-4:2014, ISO/ASTM 52927:2024 verving ISO 17296-3:2014 en ISO 17295:2023 verving ISO/ASTM 52921:2013. Bij ISO/ASTM 52910:2018 staat geen opvolger vermeld.
Welke normen tellen als je een kunststof onderdeel bestelt
ISO/ASTM 52900, voor de termen. Dit is de woordenlijst waarop de andere voortbouwen; ISO/ASTM 52920 geldt bijvoorbeeld voor de AM-technologieën zoals ISO/ASTM 52900 ze definieert. Met dezelfde termen betekenen een offerte en een bestelling niet twee verschillende dingen.
ISO/ASTM 52901, voor wat je met een leverancier afspreekt. De samenvatting noemt wat je bij de bestelling uitwisselt: ordergegevens van de klant, de gegevens die het onderdeel definiëren, eisen aan het uitgangsmateriaal, kenmerken en eigenschappen van het eindproduct, inspectie-eisen en de manier van accepteren. De norm noemt zichzelf een basis voor minimale acceptatie-eisen, waar je bij de bestelling strengere eisen aan kunt toevoegen.
ISO/ASTM 52903, voor materiaalextrusie van kunststoffen. Dat is de procesfamilie van printen met filament, op de pagina's van OmniTechs FDM genoemd; de samenvatting van deel 1 geeft het omzetten van korrels in filament als voorbeeld van uitgangsmateriaal. Deel 2 is volgens de samenvatting bedoeld voor AM-gebruikers en voor klanten die zulke onderdelen inkopen.
ISO/ASTM 52924, om een kwaliteitsniveau vast te leggen. Hiermee spreken koper en leverancier klassen van eigenschappen af voor thermoplastische onderdelen uit poederbedfusie of materiaalextrusie, in de staat waarin ze uit de machine komen.
Voor een werkplaats of klaslokaal zijn ISO 27548 en ISO/ASTM 52933 de twee documenten over emissies van desktopprinters met materiaalextrusie. ISO 27548 waarschuwt dat de tests in de testkamer de praktijk niet per se nauwkeurig voorspellen.
Betaalde documenten, en waarom een kleine order ze zelden hoeft te noemen
ISO verkoopt elke norm als pdf of op papier. Op de zeven cataloguspagina's waar de prijs is genoteerd, liep die van CHF 44 voor ISO/ASTM 52900 (28 pagina's) tot CHF 181 voor ISO/ASTM 52902 en ISO/ASTM 52920. De samenvattingen zijn gratis te lezen.
Een kleine order hoeft zelden een norm te noemen. De samenvattingen laten zien voor wie ze zijn geschreven: ISO/ASTM 52920 richt zich op industriële processen en productielocaties en komt bovenop een kwaliteitsmanagementsysteem zoals ISO 9001, en ISO/ASTM 52901 legt een minimum vast dat partijen zelf aanvullen. Wat een kleine serie nodig heeft, is de afspraak zelf, op papier. De offertegids van OmniTechs zegt het zo over ISO/ASTM 52901: voor zestig clips heb je de norm niet nodig, maar de lijst is een bruikbare controle. Op de pagina over kleine series staat dat OmniTechs uitvoering, aantallen, prijs en planning vooraf schriftelijk bevestigt, en dat je één stuk kunt goedkeuren voordat de serie start.
Hoe dit overzicht is gemaakt en wat de grenzen zijn
Elke rij komt van de cataloguspagina van ISO voor dat document, gelezen op 22 november 2026: het nummer, de titel, de samenvatting in eigen woorden en het statusblok. Statussen veranderen, dus kijk op de cataloguspagina voordat je er een aanhaalt. De selectie laat de meeste documenten van de commissie over metalen, luchtvaart, medische toepassingen, bouw en keramiek weg. De eigen cataloguspagina's van ASTM voor losse normen waren niet te openen; elke status hier is dus die van ISO. Niets op deze pagina beschrijft de inhoud van een norm verder dan de samenvatting.
Van de normen naar je eigen bestelling
Wil je de lijst uit ISO/ASTM 52901 gebruiken, begin dan met het voorbeeld van een offerteaanvraag voor 3D-printen. De 3D-print woordenlijst Nederlands-Engels helpt bij de termen, en hoe sterk is een 3D-print legt uit wat een waarde op een datasheet wel en niet zegt over een geprint onderdeel.

