Nabewerking kan steunsporen verminderen, een oppervlak voorbereiden of de visuele indruk veranderen. Daarbij kan materiaal verdwijnen of worden toegevoegd. Leg daarom vóór productie vast welke zijde belangrijk is en welke maten, randen en passing niet mogen veranderen.
Welk spoor wil je verminderen?
Laaglijnen volgen de opbouw in afzonderlijke lagen. Supportsporen zitten waar tijdelijke ondersteuning contact maakte met het object. Een laagnaad ontstaat bij het beginnen en eindigen van omtrekbanen en kan als een lijn of kleine oneffenheden zichtbaar zijn. Hetzelfde woord “glad” kan dus drie verschillende problemen bedoelen. Markeer het spoor op een foto voordat je een bewerking kiest. Gaat het om treden op een schuin of rond vlak, dan kun je soms al bij het printen winst halen: lees eerst hoe je de laaghoogte kiest op het vlak dat beter moet voordat je nabewerking plant.
Wassen en naharden horen bij bepaalde harsprocessen en zijn geen algemene stappen voor een FDM-print van filament. De besproken processen zijn uitleg, geen lijst van automatisch aangeboden diensten. In de echte FDM-casus zie je welke zichtbare sporen na meerdere instellingen nog overblijven.
Download het invulbare werkblad in CSV. Open het lokaal als UTF-8 met een komma als scheidingsteken en vervang de voorbeeldwaarden door je eigen gegevens.
1. Beschrijf de gewenste eindindruk
Kies concrete woorden zoals laaglijnen toegestaan, egaal mat, alleen supportsporen verwijderd of voorbereid voor een volgende afwerking. Voeg een referentie toe en benoem kijkafstand en licht. “Mooi afgewerkt” is geen controlecriterium.
2. Rangschik de zichtzijden
Markeer hoofd-, tweede en verborgen zijde op afbeeldingen van het model. Oriëntatie en steunplaatsing kunnen de nabewerkingsbehoefte beïnvloeden. Een verborgen montagevlak hoeft niet dezelfde visuele arbeid te krijgen als een frontvlak.
Bespreek die rangschikking met de keuze van printoriëntatie. Zijn de zichtbare sporen losse PETG-draden, dan helpt het stringing-testlog eerst de waarneming en procescontext te scheiden van de gewenste afwerking.
3. Markeer maatkritische gebieden
Kleur gaten, pasvlakken, afdichtranden en scherpe referentieranden apart. Noteer hun gewenste maat en meetmethode. Spreek af of die zones buiten een schurende of opbouwende bewerking blijven.
Moet de afwerking aansluiten op andere onderdelen? Leg bij print en assemblage ook de passing en de gewenste levertoestand vast.
4. Koppel spoor aan bewerking
Noteer per support-, naad- of laagspoor wat aanvaardbaar is en welke bewerking wordt overwogen. Wassen, uitharden, support verwijderen, polijsten en schilderen zijn proces- en materiaalgebonden. Laat de uitvoerder de juiste instructies bepalen.
5. Leg maatverandering als risico vast
Schuren en snijden verwijderen materiaal; primer, verf of coating voegen materiaal toe. Hoeveel hangt af van uitvoering en geometrie. Gebruik geen algemene compensatiewaarde zonder proef en meting.
6. Maak een afwerkingscoupon
Gebruik een representatief proefstuk met hetzelfde materiaal, oppervlak, laagbeeld en een maatkritische rand. Beoordeel het vóór en na met dezelfde meetmethode. Een fictief presentatiemodel in het werkblad heeft één frontvlak en één pasrand; er is niets fysiek uitgevoerd.
| Controle | Voor | Na | Besluit |
|---|---|---|---|
| Frontvlak | laaglijnen toegestaan, diepe supportkuil niet | foto op 50 cm onder vast licht | visueel akkoord of proces herzien |
| Pasrand | 30,0 mm als ontwerpmaat; tolerantie nog afspreken | opnieuw met hetzelfde meetmiddel | geen akkoord zolang tolerantie ontbreekt |
| Bewerking | support verwijderen en oppervlakvoorbereiding nog te kiezen | exacte stappen en product vastleggen | geen universeel recept |
| Toegevoegd materiaal | primer of coating nog onbekend | laagopbouw registreren | pasrand afschermen of opnieuw meten |
| Arbeid | één coupon vóór serie | werkelijke minuten noteren | vervolg pas na akkoord |
Dit plan is nog niet uitvoerbaar: de tolerantie en het afwerkingsproduct moeten worden afgesproken. De tabel maakt zichtbaar welke keuze de proef nog tegenhoudt, zodat je daar gericht naar kunt vragen.
7. Stop bij onverenigbare eisen
Stop als een spiegelgladde wens en scherpe maatkant niet samen zijn afgebakend, als materiaal of proces onbekend is, of als veiligheids- of chemische vragen ontstaan. Een geslaagde coupon bewijst alleen de vastgelegde combinatie.
Voorbeeldbesluit na een toekomstige coupon: het frontvlak haalt de visuele referentie, maar de pasrand meet buiten de afgesproken grens. Uitkomst is revisie, niet gedeeltelijk akkoord. Pas de afscherming of bewerking aan en maak een nieuwe coupon; gebruik het mooie frontvlak niet om de maatfout te negeren.
8. Vraag een voorstel voor de gewenste eindtoestand
Stuur bij de printaanvraag een gemarkeerde zichtzijde, je referentie voor de afwerking en de maten die behouden moeten blijven mee. Beschrijf bijvoorbeeld dat laaglijnen mogen blijven maar supportsporen op het front niet gewenst zijn. Vraag welke uitvoering daarvoor wordt voorgesteld en welk proefstuk nodig is om die keuze te beoordelen.
Bespreek afwerking als onderdeel van de prijsopbouw: handwerk voor een zichtvlak komt naast het printen zelf. Bij een samengesteld object leg je ook vast of de afwerking vóór of na montage gebeurt en welke naden zichtbaar mogen blijven. Zo vergelijk je voorstellen voor hetzelfde eindresultaat.